Crossref DOI nasıl alınır? Dergi için ön ek, maliyet ve kayıt

Bir dergi DOI almak istediğinde ilk duyduğu cümle genellikle "Crossref'e üye olmanız gerekiyor" oluyor. Bu doğru ama eksik. Üyeliğin iki yolu var, ücretler 1 Ocak 2027'de değişiyor ve DOI bir kez kaydedildikten sonra da derginin üstünde kalan yükümlülükler var. Bu yazı, kendi sitesinden yayın yapan ya da yapmaya hazırlanan ve DOI'yi kendi adına almak isteyen editörler için. Rakamlar Crossref'in Kasım 2026 itibarıyla yayımladığı ücret ve belge sayfalarından alındı.

Ön ek ve son ek: DOI neyden oluşur

Crossref bir DOI'yi üç parçada anlatıyor: çözümleyici (https://doi.org/), ön ek ve son ek. https://doi.org/10.12345/x7k2m9 gibi bir adreste 10.12345 ön ek (prefix), eğik çizgiden sonraki x7k2m9 son ek (suffix). Ön eki Crossref üyeye atar. Son eki üye ya da onun adına kayıt yapan sistem belirler; Crossref'in kuralları, her DOI'nin tekil olması ve son ekin izin verilen karakterlerden oluşması.

Ön ek dergiye değil üyeye verilir. Bu yüzden bir yayınevi tek ön ekle birden çok dergi kaydedebilir, dergiyi son ekte ayırır. Crossref başvurunun tek tek dergi adına değil, içeriği yayımlamaktan sorumlu kuruluş adına yapılmasını istiyor: dergiyi bir üniversite yayımlıyorsa üye olan üniversite olur, dergi ya da bölüm değil. Dergi kendi başına en büyük tüzel kişiyse kendi adıyla üye olabilir. İleride başka bir yayıncıya geçebilecek bir dergi, ön ekin kimin adına olacağına baştan karar vermeli.

Son ek için Crossref'in önerisi kısa ve rastgele, içinden bilgi okunamayan dizeler. Belgelerinde dergi adını ya da kısaltmasını, sayfa numarasını ya da tarihi son eke koymamayı öneriyor, çünkü bu bilgiler metadatada duruyor ve değişebilir; sıralı numaraların henüz kaydedilmemiş DOI'leri tahmin ettirebileceğini de not ediyor. İzin verilen karakterler Latin harfleri, rakamlar ve -._;()/; büyük ve küçük harf ayrımı yok. Kayıt yapıldıktan sonra DOI dizesi değiştirilemez ve silinemez, bu yüzden deseni ilk kayıttan önce seçin. OJS'nin Crossref eklentisini kullanan dergide son ekleri eklenti kendisi üretiyor.

Zenodo DOI'si ile Crossref DOI'si aynı şey mi

Hayır. Zenodo kendi verdiği DOI'leri DataCite üzerinden kaydediyor ve bunlar 10.5281 ön ekini taşıyor. Zenodo'ya yüklediğiniz makale bir DOI alır, ama bu DOI zenodo.org'daki depo kaydına çözümlenir, derginizin makale sayfasına değil. Crossref'in kendi açıklamasına göre Zenodo DOI'leri Crossref'te aranınca hiçbir metadata dönmüyor, Crossref'in atıf sayımlarında da izlenmiyor. Bu ön eki yüzlerce kuruluş ve on binlerce kullanıcı paylaştığı için Crossref'e taşınması mümkün değil.

Crossref aynı yazıda iki seçenek tarif ediyor. Eski makaleler Zenodo'da kalacaksa dergi Crossref'e üye olup yalnızca yeni makaleler için Crossref DOI'si alabilir. Arşivini Zenodo'dan kendi alan adına taşıyan dergi ise Zenodo'nun daha önce DOI verdiği eski makaleler için de kendi Crossref önekiyle yeni DOI kaydedebilir.

Zenodo'nun destek sayfası da bazı üçüncü taraf sistemlerin yalnızca Crossref DOI'lerini tanıdığını, bu durumda Zenodo DOI'sinin kabul edilmeyebileceğini yazıyor. Derginin kendi makale sayfasına çözümlenen bir Crossref DOI'si için derginin yayıncısı Crossref'e doğrudan ya da bir sponsor üzerinden üye olmalı.

Doğrudan üyelik ya da sponsor

Crossref'e iki yoldan girilir: kuruluş doğrudan üye olur ya da bir sponsor kuruluş aracılığıyla "sponsorlu üye" olur. Crossref'e göre artık üyeliğe sponsor üzerinden katılan kuruluş, doğrudan katılandan daha çok. Sponsorlu üye de tam Crossref üyesidir: yönetim kurulu seçimlerinde oy kullanabilir, aday olabilir; yükümlülükleri öteki üyelerle aynı. Fark, ücretleri kimin ödediğinde ve günlük işlerde kiminle çalıştığınızda: sponsorlu üye Crossref'e doğrudan ücret ödemiyor, sponsoru onu Crossref hizmetlerinde temsil ediyor.

Doğrudan üyelik

Başvuru Crossref'in sitesindeki formla yapılıyor. Crossref başvurulara genellikle iki iş günü içinde baktığını, gerekirse soru sorduğunu ve sürecin tamamının çoğunlukla bir hafta kadar sürdüğünü yazıyor. Ardından yılın kalan kısmına göre orantılanmış bir üyelik faturası geliyor; fatura USD cinsinden ve ödeme yalnızca USD ile kabul ediliyor. Fatura ödenince Crossref iki gün içinde ön ekinizi ve hesap erişim bilgilerinizi nasıl oluşturacağınızı anlatan bir karşılama e-postası gönderiyor.

Yıllık üyelik ücreti, yayıncılık gelirinize ya da giderinize (hangisi yüksekse) göre belirleniyor. Ocak 2026'dan beri yıllık geliri ya da gideri 1.000 USD'ye kadar olan üyeler için 200 USD'lik yeni bir kademe var; 1.000 USD ile 1 milyon USD arasındaki üyeler 275 USD ödüyor. Kendi bütçesiyle yayın yapan bir dergi çoğunlukla bu iki kademeden birine düşüyor. Sonraki yıllarda üyelik faturası her yılın başında geliyor ve üyelik, üye yazılı bildirimle sona erdirene kadar sürüyor.

Sponsor üzerinden

Sponsorlar Crossref'e, birlikte çalıştıkları bütün üyeler için tek bir üyelik ücreti ödüyor ve o üyelerin kayıt ücretlerini de karşılıyor. Crossref'in belgelerine göre birçok sponsor bu ücretleri üyelerine yansıtıyor ya da hizmetleri için ayrıca ücret alıyor. Bu yüzden Crossref, mali düzenlemenin sponsorla birlikte çalışmaya başlamadan önce dikkatle konuşulmasını öneriyor.

Bazı sponsorlar kayıtları üyeleri adına kendisi yapıyor, bazıları destek verip kaydı üyeye bırakıyor; bunu da baştan sponsorla kararlaştırmak gerekiyor. Kaydı sponsor yapacaksa hesap bilgilerini üyeyle paylaşmayabilir. Sponsorla çalışmak isteyen dergi sponsora doğrudan yazıyor; Crossref aracılık etmiyor. Anlaşma olunca sponsor size kendine özel bir başvuru bağlantısı veriyor ve başvuru o bağlantıdan yapılıyor, Crossref'in genel formundan değil. Başvuru gelince Crossref ön eki ve hesap bilgilerini genellikle dört iş günü içinde sponsora iletiyor.

Sponsor yolu yalnızca yıllık yayıncılık geliri ya da gideri 1 milyon USD'nin altındaki kuruluşlara açık. Benzerlik taraması hizmeti Similarity Check'i sponsorlu üye ancak sponsoru sunuyorsa kullanabiliyor.

Türkiye GEM kapsamında mı

Crossref'in Global Equitable Membership (GEM) programındaki ülkelerden gelen üyeler ne üyelik ne kayıt ücreti ödüyor. Programın 2026 listesi 79 ülkeyi kapsıyor; 18'i Ocak 2026'da eklendi. Crossref listeyi oluştururken Dünya Bankası'nın IDA listesine ve BM'nin en az gelişmiş ülkeler listesine başvuruyor. Türkiye bu listede yok. Türkiye'deki bir dergi ya doğrudan üyelik ücretini ya da sponsorunun fiyatını ödüyor.

Makale başına ne ödenir

Üyelik ücreti kayıtları kapsamıyor; her DOI için ayrıca bir kerelik kayıt ücreti ödeniyor. Crossref bu ücreti makalenin yayın yılına göre ikiye ayırıyor. İçinde bulunulan yıl ve önceki iki yıl içinde yayımlanmış içerik "güncel" sayılıyor. Daha eskisi "geriye dönük" (back-year). 2026'da yapılan kayıtlarda güncel demek 2026, 2025 ya da 2024 yayını demek.

Kasım 2026 itibarıyla bir dergi makalesinin kaydı güncel içerikte 1,00 USD, geriye dönük içerikte 0,15 USD. Crossref'in yönetim kurulu Temmuz 2026 toplantısında bu tarifeyi değiştirdi. 1 Ocak 2027'den itibaren güncel dergi makalesi 0,95 USD olacak, geriye dönük kayıtlardan hiç ücret alınmayacak. 2027'de geriye dönük demek 2024 ve öncesinde yayımlanmış içerik demek.

Bir örnek: yılda 40 makale yayımlayan ve 275 USD'lik kademeye düşen bir dergi, üyelik kademesi aynı kalırsa 2027'de doğrudan üyelikle yaklaşık 275 + 38 = 313 USD öder. On yıllık bir arşivi de kaydetmek isterse 2024 ve önceki makaleler için kayıt ücreti çıkmaz. Sponsorla çalışıyorsanız rakamlar sponsorunuzun tarifesine bağlı; Crossref'in 2027 indiriminin size nasıl yansıyacağını sponsorunuza sorun.

Arşive DOI verme kararında ücret dışında bir şeye daha bakın: makalelerin başka bir yerden alınmış DOI'si var mı? Crossref'in üyelik şartları, önceki bir yayıncının DOI kaydettiği içeriğe kendi önekinizle yeni DOI kaydetmeyi yükümlülük ihlali sayıyor. Eski DOI'ler başka bir yayıncının ön ekiyle Crossref'te kayıtlıysa yapılacak iş yeni DOI almak değil, başlık devriyle o kayıtların denetimini alıp hedef adreslerini güncellemek. Zenodo'nun verdiği DOI'ler için Crossref ayrı bir yol tarif ediyor; yukarıdaki bölüme bakın.

İlk kayıttan önce: ISSN ve dergi kaydı

Crossref bir makale kaydında derginin tam adını, bunun yanında ISSN'sini ya da dergi düzeyinde bir DOI'yi istiyor. Yani henüz ISSN'si olmayan yeni bir dergi makalelerini bir dergi DOI'siyle kaydedebiliyor. Crossref ISSN'li ve ISSN'siz dergi kaydı için ayrı örnek dosyalar veriyor; dergi DOI'sini zorunlu tutmasa da güçlü biçimde öneriyor ve derginin bütün makalelerinde aynı kalmasını istiyor. Bir sınır var: Crossref'in web aracı Metadata Manager dergi makalesi kaydetmek için ISSN istiyor.

Crossref bir derginin başlık kaydını o dergi için yapılan ilk gönderimden oluşturuyor. ISSN'ye bağlı başlık bilgisinin kayıttan kayda tutarlı kalması gerekiyor; dergi adı ya da ISSN kayıttakiyle uyuşmazsa gönderim hata veriyor. Üye kaydedilmiş başlığı kendisi düzeltemiyor, düzeltmeyi Crossref destek ekibinden istemesi gerekiyor. Dergi adının ISSN portalındakiyle aynı olması şart değil, ama ilk kayıtta ne girildiyse sonraki kayıtlar ona uymak zorunda. İlk gönderimden önce dergi adının yazımını ve ISSN'yi bir kez daha denetlemek sonradan uğraştıracak bir uyumsuzluğu önler.

Metadata: kayıtta ne gönderilir

Bir dergi makalesi kaydında zorunlu alanlar az: dergi düzeyinde tam ad ile ISSN ya da dergi DOI'si, makale düzeyinde başlık, yayın yılı ve DOI ile makale adresi. Eksik zorunlu alanla gönderilen kayıt reddediliyor. Crossref'in önerdiği alanlar daha uzun: yazarlar ve ORCID kimlikleri, tam yayın tarihi, sayfa aralığı, kaynakça, fon bilgisi, lisans, Crossmark ve JATS biçiminde öz.

Kaynakçayı göndermek isteğe bağlı, ama Crossref bunu güçlü biçimde teşvik ediyor. Belgelerine göre kaynakça bulunabilirlik için önemli bir ek ve özellikle Cited-by hizmetini kullanacaklara öneriliyor; gönderilen kaynakçalar Crossref'in açık API'leriyle herkese açılıyor. Makalenizin kime atıf yaptığını Crossref ancak siz kaynakçayı gönderirseniz biliyor.

Kayıt birkaç yoldan yapılabiliyor:

• Web deposit form: XML bilgisi gerektirmiyor, az sayıda kayıt için uygun. Tek gönderimde en fazla bir sayının makaleleri kaydediliyor. Sayfa aralığı olmayan, her makaleye numara veren dergiler bu numarayı formla kaydedemiyor.
• Metadata Manager: Crossref'in yeni web aracı (eski adı record registration form). XML bilgisi gerektirmiyor; dergi makalesi kaydı için ISSN istiyor. Daha önce bu araçla ya da web deposit form ile kaydedilmiş makale kayıtları burada düzenlenebiliyor.
• XML yükleme: Crossref şemasına uygun dosya Crossref'in yönetim aracından yükleniyor ya da HTTPS POST ile https://doi.crossref.org/servlet/deposit adresine gönderiliyor. Dosya önce gönderim kuyruğuna giriyor; kaydın başarılı olup olmadığını işlem bittikten sonra e-postayla gelen gönderim raporundan (submission log) öğreniyorsunuz.
• OJS kullanan dergiler için Crossref XML eklentisi. Eklentiyi PKP ya da üçüncü taraf geliştiriciler yazdığı için Crossref ayrıntılı destek veremediğini belirtiyor.

Kendi entegrasyonunu sınamak isteyenler için ayrı bir test sistemi var (test.crossref.org). Test hesabını Crossref destek ekibi açıyor, bu yüzden denemeye başlamadan önce onlara yazmak gerekiyor.

Kayıttan sonra: derginin yükümlülükleri

DOI kaydedildi diye iş bitmiyor. Crossref üyelik şartlarına göre her DOI, ilgili makalenin tam bibliyografik bilgisini (DOI dâhil) ilk bakışta gösteren bir açılış sayfasına sürekli çözümlenmeli. Üye bu sayfanın adresini Crossref'e kaydedip güncel tutmakla yükümlü. DOI bu sayfada bağlantı olarak görünmek zorunda; Crossref bunu üyelik yükümlülüklerinden biri olarak sayıyor.

Gösterim biçimi de belli. Crossref, DOI'nin https://doi.org/10.xxxx/xxxxx biçiminde tam bir bağlantı olarak yazılmasını, başına "doi:" ya da "DOI:" konmamasını ve adreste dx kullanılmamasını istiyor. Eski http://dx.doi.org/ bağlantıları çalışmaya devam ediyor, ama Crossref içindekiler sayfalarında, özlerde, tam metin PDF'lerde ve "Nasıl atıf yapılır" metinlerinde de güncel biçimi öneriyor. Üyelik şartları bir şey daha istiyor: makalelerin kaynakçasında DOI'si olan her kaynak DOI'siyle birlikte verilmeli.

Bir derginin başlık kaydı, o dergi için ilk kaydı yapan üyenin önekine bağlanıyor ve o dergide yeni DOI oluşturabilen, mevcut kayıtları güncelleyebilen tek üye o oluyor. Dergi başka bir platforma ya da alan adına taşınırsa bu üye DOI'lerin hedef adreslerini güncellemeli; yoksa eski DOI'ler artık var olmayan sayfalara gider. Adresler sekmeyle ayrılmış bir listeyle toplu güncellenebiliyor ve mevcut kayıtları güncellemek için Crossref ücret almıyor. Dergi başka bir yayıncıya geçerse DOI'ler aynı kalıyor, kayıtların denetimi başlık devriyle yeni yayıncıya geçiyor. Metadata da güncel tutulmalı: üyelik şartları, bir makaleyi bildirim yayımlamadan ve Crossref'teki kaydını güncellemeden yayından kaldırmayı açıkça yükümlülük ihlali sayıyor.

PubliJournal'da DOI kaydı

PubliJournal Crossref depozito hattını içeriyor: yayımlanan makale kuyruğa düşüyor, metadata üretilip Crossref'e gönderiliyor; kaynakça, ORCID kimlikleri, lisans ve fon bilgisi de kayda giriyor. Ön ek Crossref'ten ya da bir sponsor kuruluştan ayrıca alınıyor. Ön ekiniz varsa doğrudan bağlanıyor, yoksa başvuru sürecinde yol gösteriyoruz. Kaydı sponsorunuz yapıyorsa sistem kayıt dosyasını (XML) indirmenize izin veriyor ve dışarıya hiçbir şey göndermiyor; kendi hesabınızla çalışıyorsanız önce Crossref'in test ortamında deneyebiliyorsunuz.

Ayarlar, kuyruk ve sponsorla elle kayıt adım adım kullanım rehberinin DOI kaydı sayfasında anlatılıyor. Sistemin geri kalanı için Özellikler ve SSS sayfalarına bakabilir, sorularınızı iletişim sayfasından iletebilirsiniz.

Kaynaklar

Erişim tarihi: 2 Kasım 2026.

• Crossref, "Fees": https://www.crossref.org/fees/
• Crossref, "Some things are big because they are small: the new fee tier for Crossref members takes effect" (11 Aralık 2025): https://www.crossref.org/blog/some-things-are-big-because-they-are-small-the-new-fee-tier-for-crossref-members-takes-effect/
• Crossref, "Fee update: lowering and removing DOI registration fees in January 2027" (13 Ağustos 2026): https://www.crossref.org/blog/fee-update-lowering-and-removing-doi-registration-fees-in-january-2027/
• Crossref, "July 2026 board meeting summary" (17 Eylül 2026): https://www.crossref.org/blog/july-2026-board-meeting-summary/
• Crossref, "Apply for membership": https://www.crossref.org/membership/_apply/
• Crossref, "Working with a sponsor": https://www.crossref.org/membership/about-sponsors/
• Crossref, "Sponsors program": https://www.crossref.org/community/sponsors/
• Crossref, "Global Equitable Membership (GEM) program": https://www.crossref.org/gem/
• Crossref, "Constructing your DOIs": https://www.crossref.org/documentation/member-setup/constructing-your-dois/
• Crossref, "Required, recommended, and optional metadata": https://www.crossref.org/documentation/schema-library/required-recommended-elements/
• Crossref, "Journals and articles markup guide": https://www.crossref.org/documentation/schema-library/markup-guide-record-types/journals-and-articles/
• Crossref, "References": https://www.crossref.org/documentation/principles-practices/best-practices/references/
• Crossref, "Choosing a content registration method": https://www.crossref.org/documentation/register-maintain-records/choose-content-registration-method/
• Crossref, "Web deposit form": https://www.crossref.org/documentation/register-maintain-records/web-deposit-form/
• Crossref, "Metadata Manager": https://www.crossref.org/documentation/register-maintain-records/metadata-manager/
• Crossref, "XML deposit using HTTPS POST": https://www.crossref.org/documentation/register-maintain-records/direct-deposit-xml/https-post/
• Crossref, "OJS platform": https://www.crossref.org/documentation/register-maintain-records/ojs-plugin/
• Crossref, "Updating your metadata": https://www.crossref.org/documentation/register-maintain-records/maintaining-your-metadata/updating-your-metadata/
• Crossref, "Transferring responsibility for titles and DOIs": https://www.crossref.org/documentation/register-maintain-records/creating-and-managing-dois/transferring-responsibility-for-dois/
• Crossref, "Display guidelines": https://www.crossref.org/display-guidelines/
• Crossref, "Current membership terms": https://www.crossref.org/membership/terms
• Crossref topluluk forumu, "Are Zenodo DOIs on prefix 10.5281 Crossref DOIs?" (Ağustos 2025): https://community.crossref.org/t/are-zenodo-dois-on-prefix-10-5281-crossref-dois-membership-ticket-of-the-month-august-2025/14382
• Zenodo destek, "Why does my Zenodo DOI not work with system X?": https://support.zenodo.org/help/en-gb/18-general/49-why-does-my-zenodo-doi-not-work-with-system-x